My Creation

My Daughter

 

कोभिड-१९

कोभीड –१९, विज्ञान प्रविधिलाई चुनौति सारै फुर्सदिलो भइयो! लक डाउनमा परेको पनि एकहप्ता भइसकेको छ । के गराँै के गरौँ भयो । एक दुई दिन सम्म त घरकै काममा व्यस्त भइयो । कोरोना संक्रमण बढ्दै गएपछि समाचार तिर ध्यान गयो । अनलाइन समाचार पनि पढियो र पढिदैछ । केहि लेख रचना पनि पढियो। कति त शीर्षक मात्र पढेर छोडियो । सामाजिक सञ्जालमा पनि नयाँ नयाँ अपडेटेट समाचारहरू आईरहेका छन्। त्योपनि छुटाउने कुरो भएन । हेर्दै जादा २÷४ दिन पछाडीत सामाजिक सञ्जालमा धेरै कविता, लेख, गीत, गजल र पेट मिचिमिचि हाँस्नेखालका जनचेतना मूलक जोक पनि आउन थाले । यसले मेरो पनि दिमाग तताउन थाल्यो । कविता पो लेख्नु पर्यो भनेर विचार गरे । दुई चार लाइन लेखेतर आफैलाई मन परेन । गीत पो गाउ की भन्ने लाग्यो । त्यो पनि चित्त बुझेन । सधै व्यस्त रहने अभ्यस्त भएको जीवन शैलीमा त्यतिकै वस्न पनि गाहृो हुदोरहेछ । केही लेखँु कि जस्तो लाग्यो । फेरी त्यति लेख्ने अभ्यास पनि छैन, स्तरीय पो नहुने हो कि, आफ्ना गुरुवर्गले , विद्यार्थी , साथीभाइले पढेर के भन्नुहोला जस्तो लाग्यो । आफूलाई भित्रभित्रै लाज लाग्यो । आ.......जस्तोसुकै होस्लेख्न चाहिँ मनमा लागेको लेख्नै पर्योभन्ने सोचले जित्यो। स्तरीय भएन भने पनि म आफ्नो ल्यापटमा नै सिमित राखुला भन्ने लाग्दै आफ्नो भावना ल्यापटप मार्फत पोख्दै गर्दा एकजना साथीको लामो स्टाटस फेसबुकमा देखँे अनि पढँे । त्यसमा लेखिएका कमेन्ट पढे । सकरात्मक कमेन्टले मलाई उर्जा मिल्यो र यो फुर्सदको समयलाई सदुपयोग गर्ने विचार गरेर सबै समक्ष ल्याउने जमर्को गरेकी छु । तपाईँलाई पनि त्यतिकै वसीरहन अल्छी लागेको होला । यो मेरो पहिलो अनुभव पढि दिएर मार्गदर्शन गर्दिनु हुन्छ की ! यति लामो कहानी गरी के के नै होला भनेर धेरै ठुलो आसा चै नगर्नु होला........... धेरै प्रयोगमा आएकोसबैलाई भाइरल बनाउन सहयोग गर्ने सामाजिक सञ्जालबाटनै मलाई पनि सुरु गर्न मनलाग्यो । समयमा मानिसहरु आफ्ना विचार भावना साटासाट गर्ने थलो सामाजिक सञ्जाल भएको छ । आफ्नो भावना सहि हुन वा गलत आफूले सम्प्रेषण गरेका सूचना के हो ? यसको दुरगामी असर के हुन्छ भनेर राम्रो नाम चलेका सञ्चारमाध्यमहरूले पनि ख्याल गरेको पाउदिन । कोरोना भाइरसको प्रसङ्गलाई लिएर सञ्चार माध्यमहरूले गलत सूचनाहरू प्रसारण गरेकोहाम्रो सामु ताजै छ । यसले गर्दा सहि सूचना पाउने हाम्रो मौलिक हकको हनन्भएकोमहशुस भएको छ । यसको कारण, आइ.टी. पोलेसी र साइवर आचारसंहिताको प्रभावकारी कार्यान्वयन नहुनुहो। अहिले अनलाइन यूजरहरुको मक्सत आफूले गरेको पोष्टलाई जसरी पनि भाइरल बनाउनेमा केन्द्रित भएको देखिन्छ । तर यो समय भनेको भाइरस बाट बच्ने हो,भाइरल बनाउने होइन । अहिले हामी लकडाउनमा रहेको अवस्था छ । एकछिन सोचौ त.......! आजकै यहि अवस्थामा हामीसँग स्र्माट फोन हातमा र इन्टरनेटको सुविधा साथमा नहूदो हो र यसरी नै लकडाउनमा वस्नु परेको भए ?हामीलाई कति कठीन र उकुस, मुकुस हुनेथियो होला । धन्य छ कोरोना तिमीलाई पनि । प्रविधिको उच्चतम प्रयोग भएकै वेला तिम्रो अगमन भयो। हामीलाई अलिकति भएपनि सहज छ र सरकारको लकडाउनको आज्ञा पालना भइरहेको छ । तिमी भनेफैलिरहेका छौर तिमीलाइ पनि संसारले चिनेको छ । कोरोना भाइरस तिमिलाई भाइरल बनाउन पनि यहि प्रविधिले सहयोग गर्यो । घरै भीत्र बसेपनि हामि सञ्चार सम्पर्क विहिन हुनु परेको छैन । हामीले चाहेअनुसार आफ्ना आफन्तासँग फोनमा कुरा गर्न पाएका छौ। भिडियो कल गर्न पाएका छौ तिमि आउनु भन्दा अगाढी हामीसँग काहाँ यति धेरै फुर्सद थियो र ? मोवाइल फोनमा लिएको भ्वाइस प्याक पनि त्यतिकै कति पटक खेर गएको थियो । घर परिवार सगै बसेर खाना खान नपाएको पनि कत्ति भइसकेको थियो । अझ भन्नु पर्दा त परिवारका सदस्यलाई भन्नु पर्ने अति आवस्यक कुरा पनि भन्न नपाएर त्यसको गलत परीणाम भोग्नु परेको पनि थियो। यति अवसर दिइयौतथापी तिम्रोआगमनलाई वहिस्कार गर्नुपरेको छ । तिमीलाई सधैको लागि विदा गर्न हतार गदैँ छौँ । किनकी तिम्रा धेरै डरलाग्दा रुप देखिदैछ । अहिले आफू जस्तो परिस्थितिमा भएपनि......तपाँइलाई कस्तो छ ? लक डाउनमा नै हो नी ? भन्न पाएका छौ । हाम्रो व्यस्त समयको कारणले गर्दा आफ्ना भावनाहरू साटासाट गर्ने मौका मज्जले पाएका छाँै। घण्टौ सम्म भिडीयो कल गरेर बोल्न पाएका छाँै। यो अवसर हामीलाई कसले दियो त ? आफ्ना लेख रचना, कविता पढ्न, पोष्टगर्न, कमेन्ट गर्न पाएका छौ । यहि मौकाले हामी मध्ये कसैलाई कवि, कसैलाई गायक, कसैलाई लेखक बनाउदै छ । सायद अलिकति समय पाएर नै होला मैले पनि आफ्नो भावना सबै सामू व्यक्त गर्न प्रयासमा छु । विज्ञान र प्रविधिले ल्याएको परिवर्तनलाई हामीले स्वीकारेकै हो । मानिस भैगोलिक रुपमा जति टाढाभएपनि संसारका जुनसुकै कुनामा रहेका मानिसको आवस्था के छ भनेर क्षण भरमा पत्ता लगाउन सकिएकै हो। माउसको एक क्लिक बाट संसारलाई नजिक ल्याएकोकुरा सत्य हो। मानिसलेविकास गरेकोप्रविधिलेके गरेकोछैन ? विकसित मुलकले के गर्न चाहि बाँकी छ ? चन्द्रमामा पुगे, संसारलाई क्षण भरमा ध्वस्त पार्ने एटम बम बनाए, रोवट बनाए, गर्भकोकुरा पत्ता लगाउने भए, जेण्डर परिवर्तन बाट इच्छा अनुसार म २ ÷४ वर्ष छोरो, अनि फेरी २÷४ वर्ष छोरी भएर जिउनु पर्यो भन्ने इच्छा पनि पूरा गर्न सक्ने भएकै हो । प्राकृतिक सत्य कुराहरू लगभग हराई सकेको थिए । विश्वका अति विकसित मूलकहरूले विकासभन्दा पर के हुन्छ भनेर खोज्न थालीसकेका थिए । संसारमा बाँकी कामै अब के छ होला जस्तो भइसकेकै थियो । विकासको सिमा नाघिसकेका मुलुकले संसारमाथि विजय प्राप्त गरीसकेका छौँभन्ने ठानीसकेका थिए ।सायद तेही भएर होला यो भाइरसको भयाबह स्थितिमा पनि न्यूयोर्कमा हत्तपत्त लकडाउननै भएको छैन । यो कोरोना भाइरसले तिनिहरूको आँखा खोलिदिएको हुनुपर्छ र सँगैयो पाठ पनि सिकाएको हुनुपर्छ की पैसा र अहंकार भन्दा ठूलो अरु कुनै वस्तु पनि यो पृथ्वीमा हुनेरहेछ । जुन प्रकृतिले आफै सृजना गर्दाे रहेछ । मै हूँ भन्ने देशहरू पनि आज हामीलाई तपाईँको पनि साथ र सहयोग चाहिन्छ भन्न थाले । संसारका सर्बशक्तिमान मुलुक गली सके । संसार एउटा हत्केलामा अटाउछु भन्ने विज्ञान र प्रविधि आज विश्व आतंकित हँुदा पनि मौन छ । ं तपाँइलाई पनि त लाग्दो होला नी संसारका महान वैज्ञानिक के हेरेर वसेका छन्यो बेला ? गर्न त केहि गर्दै होलान तर यति ठुलो संख्यामा मान्छेको विनास हुदा उनीहरूको सोच कता पुगेको छ ? कोभिड— १९ सँग प्रतिस्पर्धा गर्ने क्षमता खै राखेकोत ? चीनको उहान बाट डिसेम्वर २९ का दिन जन्मिएको कोभिड—१९ को न्वारान गर्न मात्र भ्याए । यो यति छिटो जवान भएछ की यसलेआफ्नो परिचय दिदै इरान,इटाली, दक्षिण कोरिया, हुदैलगभग यसले संसारका सबै मुलुक भ्रमण गरिसकेको अवस्था छ । यसले आफ्नो क्षमता देखाई सकेको छ । विश्वका वैज्ञानिकहरूलेयो भाइरसका बारेमा धेरै कुरा पत्ता लगाउन सकेका छैनन्। यत्रो ठुला ठुला आविस्कारक, वैज्ञानिक, अनुसन्धाता भएको विश्वमा सबै लाग्दा पनि एउटा नाथे कोरोना भाइरस को भ्याक्सिन पत्ता लागेको छैन । मलाई त लाग्थ्यो यो चीनमा नै समाधान भैहाल्छ नी । तर किन ढिलो भैराखेको छ ? एउटा भाइरसलेविश्वलाई कति तहस नहस पार्दो रहेछ । यति धेरै विश्वका वैज्ञानिकहरू के हेरेर वसेका छन्भन्नु जस्तो । सारा मानिसलाई अचम्म लाग्ने यो कोरोनाको नाटक सुन्दा । कसैको ज्यानै लिने, कसैकोमा चाहि देखा मात्र पर्ने, कसैलाई थाहा नै नहुने जस्ता समाचार पनि सुनिन्छन्। कसैलाई लक्षण नै थाहा नपाई निको हुने सुन्दा त यो केही होइन यस्तो नाथेभाइरस जस्तो लाग्छ । फेरी इटाली, स्पेन, अमेरिकाको भयाबह स्थिति समाचार मार्फत सुन्दा आफैलाईृ अत्यास लाग्छ । खै के बुझ्ने ? यो भाइरस त्यति जटिल प्रकृतिको त होइन रहेछ तर पनि यसको समाधानमा किन पुग्न सकिएन ? समाचार सुन्दै छौँ वेलायतका राजकुमार जस्तालाई पनि यसले छोडेन । संसारकै मँै हु भन्ने देशले पनि आज आएर उनिहरूलाई कोरोनाले आफ्नो सतहमा ल्याइदिएको छ । औषधी पत्ता लाग्दै छ भन्ने सुनेको पनि निकै भयो तर खोइ त ? यो भाइरसले सबै देशलाई आर्थिक, सामाजिक, सास्कृत, राजनैतिक सबै पक्षमा नकरात्क प्रभाव परेको सँगै नेपाल पनि यस्तो नकरात्मक प्रभाव बाट अछुतो हुन सक्ने कुरै भएन । यो कोरोनाले के गरेन र अतिथि देवो भव भन्ने हाम्रो सस्कार आज रातारात तपाँई हाम्रोघरमा पनि नआउनु म तपाँइको घरमा पनि आउदिन भन्ने अवस्था आएको छ । मर्दा र बाच्दाका हाम्रा सस्कारहरू पनि सबै तहस नहस भैसकेका छन्। यो कसैको रहर होइन । यो सबैको बाध्यता हो । कतै हाम्रो जीवन शैलीमा नै आमूल परिवर्तन त हुनेहैन? हामी अव कति दिन लक डाउमा वस्नुपर्ने हो ? यसको भ्याक्सिन बन्ला नबन्ला ? हामी मध्ये कतिलाई कोरोनाले लैजाने हो ? कति रहुला कति नरहुला त्यो भविस्यले बताउला । सामाजिक सञ्जालमा एउटा स्टाटस भेटेको थिए त्यहाँ भनिएको थियो । यदि तपाँई घरमै वस्नुभयो भने २०७८ सालको जनगणनामा पर्नु हुन्छ वस्नु भएन भने पर्नुहुन्न । मलाई विश्वास छ कि म त्यो जनगणनामा पक्कै पर्दछु। किन कि म घर भीत्र नै बसीरहेकी छु। कारण, भोलि मलाई हजुरहरूसँग भेटेर कोरोना माथिको विजयको बारेमा लामो भलाकुसारी गर्नु छ । म तपाँइलाई पनि यहि अनुरोध गर्दछु । धर्मकुमारी कालाखेती (भण्डारी) सन्दरहरैँचा —१२, मोरङ, नेपा

लेख

 

यो तीजमा आमालार्ई छोरीको पत्र

धर्मकुमारी (कालाखेती) भण्डारी

सुन्दरहरैंचा नगरपालिका –१२, मोरङ

 

आदरणीय ममतामयी आमा,

        तपाईँकी छोरीको तर्फबाट धेरै धेरै सम्झना तथा नमस्कार छ ।

यहाँ हामी आजका मिति सम्म तपार्इँहरूका आशिर्वादले स–परिवार सञ्चै छौँ । त्याहाँ हजुरहरू पनि सबैजना सन्चै हुनुहुन्छ भन्ने पूर्ण विश्वासमा छु । सँधै झै यसपाली पनि बाली लगाई सकिएको छ र अब चाड पर्वको समय सुरु हुनै लागेको छ । अरु चेलीका जस्तै मेरा आँखा पनि अब माइती तिर नै टोलाउन थालिसकेका छन् । तर देश काल र परिस्थिति राम्रो नभएको बेला यसपालीको तीज कस्तो होला भन्ने अनुमान गर्र्दैछु । पोहोरको सम्झना ताजै छ । बा आमासँग सँगै बसेर यसपालिको तीज मनाउन आउन सकिन्न कि जस्तो छ । निर्णय गर्न सकिन । त्यसैले हजुरको सुझाव अमूल्य हुने ठानी यो चिठी पठाउदै छु ।

आमा ! तपाईँलाई थाहै छ, अहिले संसार कोरोना सङक्रमणको चपेटामा छ र नेपाल आमा पनि यसैको पीडामा छटपटाईरहेकी छन् । यो ठाउँ त्यो ठाउँको कुरै रहेन । सारा संसार पीडामा छटपटिइरहेको छ । सुन्दैछु माइती गाँउमा पनि कोराना सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढिरहेको छ अरे । म आउने घरका आँगनमा पनि अहिले म पनि आउदिन तपाईँ पनि नआउनु भनेर घेरा बारा लगाएर बसेका छन् अरे भन्नेपनि पल्ला घरे माल्दाइको फेसबुकको खबरबाट थाहा पाएकी छु । अनि तपाईँ भने पीँढिमा बसेर छोरीहरू आउछन् भनेर टहलिदै हुनु हुन्छ होला । म आएँभने पनि तपार्इँसँग भेट नगरी फर्किनु पर्ने पो हो कि ? भन्ने डरमा छु । देशका अरु धेरै ठाँउमा पनि बन्दाबन्दीको अवस्था छ । समाचारमा पनि सङक्रमितको सङख्या र मृतकको सङ्ख्या बढीरहेको सुनिरहेकी छु । म, मेरा छोराछोरी र तपाईकै जुवाईँ बसेका ठाउँमा पनि सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ । एकै छिनमा के हो कसो हो भन्न सकिने अवस्था छैन । कसलाई सङक्रमण छ त्यो पनि थाहा छैन । यो माहामारी अहिले भुषमा आगो सल्किए जस्तो सल्कदै छ । त्रास बढिरहेको छ । सरकारले घरबाट बाहिर ननिस्कन भनेर सूचना गरेको गरेकै छ । नजिकैका सरकारले त झन बेरा नै लगाएका छन् । मैले मेरा सरकारहरुको आदेश नमानेर घेरा मिचेर घर छोड्न सक्छु कि सक्दिन मलाई नै थाहा छैन ।

यो माहामारीबाट जोगिन घरमा नै बस्नु है भनेर तपाईँले भनेको पनि मैले सम्झिइरहेकी छु । त्यसैलाई नै सावधानको अचुक औषधी मानेकी छु । त्यसैले म यसपालि धेरै दोधारमा छु । कतै म र म जस्ता चेलीबेटीका माइत जाने असावधानी रहरले अरु मानिसको जीवन जोखिममा पर्ने पो हो कि ? त्यसैले यसपालिको तीजमा म यही  बसेर मनाउने निर्णय गरौँ कि भन्दैछु । यो दोधारले केही पनि निर्णय गर्न सकेकी छैन । जाँतेकी माहिली र कर्जुनाकी कान्छी बहिनीले पनि निर्णय गर्न सकेका छैनन् । उनीहरुलाई मैले आमा बा को चित्त नदुखाउने उपाय गरौँला भनेकी छु । थोरबहुत दिदी बहिनीका कुराकानीमा यसपाली तीज आ–आफ्नै घरमा मनाउने सल्लाहा भइरहेको छ । मेरी छोरीले पनि यसपालि मामलमा नजान सल्लाहा दिदैछन् । आमा ! मैले यता पनि हाम्रा चेलीबेटीलाई निम्ता गरे पनि यसपाली माइत आउन नसकिने जानकारी दिँदै दुःख नमान्नु भन्नु भएको छ र मैले पनि उहाँहरूलाई आउन कर गर्न सकिन । अनि तीजको रमाइलो र मिठो मसिनो पनि स्थगित छ । कोरोना गएपछि भेला भएर रमाइलो गर्ने सल्लाह मिलाएका छौँ । 

आमा ! अनि मेरा दाजुलाई पनि हतारमा बैनी लिन नपठाउनुहोला । अहिले त फोन पनि छ । तै आउछे की भनेर धेरै पटक फोन गर्न नभन्नुहोला किनकी तपाईका टेलिफोनका तारन्तारका खबरले मलाई माइत आउने तिब्र इच्छाले मेरा पाइला नरोकिन सक्छन् किनकी मलाई पनि त कतिबेला आमा बुबालाई भेटौँ भन्ने कति हो कति मन छ । तर जोखिममा परिने र पारिने हो कि के हुन्छ थाहा छैन । मलाई थाहा छ तपाँइको मन सजिलै मान्दैन अनि मेरो मन पनि । हाम्रो अनुपस्थितिमा तपाईलाई तीज धेरै नै खल्लो हुन्छ भन्ने मैले बुझेकी छु । साच्चै नै सन्तान भनेको मुटुको टुक्रा हो भन्ने कुराको महशुस अब त मलाई पनि भइसकेकै छ ।

मेरी प्यारी आमा ! तपाईले रातो सारी लागाएर बाहिर भित्र गरेको, हातभरी लगाएका चुराको आवाज, के खान्छौ भनी पटक पटक सोध्नुभएको, भाउजुले बनाएको दहीकाक्रो कत्ति मिठो थियो । साच्चै त्यस्तो मिठो त मैले बनाउदा कहिल्यौ भएन । वर्त बसेको, मन्दिरमा गएर नाचेको, नाच हेरेको मेरो मनमा झलझली याद आइरहेको छ । बुबाले हामी सबै भेला भएर नाच्दा मानेको रमाइलो, बजाउनु भएको तालि पनि झलझली नै यादमा छ । बुबाले हामीलाई थाहा नदिइ कन रातिनै उठेर पकाएको ढकने निन्द्रामा नै भएपनि सबै उठेर खाँदा  कत्ति रमाइलो र मिठो भएको थियो कति । यि सबै कुरा सम्झँदा अहिले पनि मलाई हजुरहरूसँगै भएजस्तो लाग्छ । पोहोरको रमाइलो व्यक्त्त गर्ने कुनै शव्द नै छैन । मैलै यि सबै रमाइला क्षणहरूलाई जस्ताको तस्तै मनमा सम्हालेर राखेकी छु । पोहोर सालको त्यो क्षण सम्झदा घरी घरी त मेरा आँखा आफै रसाउछन् । तपाईँसँगै बसेर धेरै दुःख सुखका गफ गर्न मन छ , तपाइँका धेरै धेरै अर्तीका कुरा सुन्न बाँकी नै छ । माइत आउने मन त कति छ कति तर के गर्नु आफ्नो मनलाई  आफैले  संझाउदै छु तर पनि यो मन मानेकै छैन ।

गाँउघरमा यसपालि अघिल्लो सालको जस्तो चोक चोकमा गएर धुमधामसँग नाचगान पनि नगरौँ भन्ने सल्लाहा गरेका छौँ । यो साल तीज मनाउने तरिका बदलौँ भन्दै छौँ। मैले देखीरहेकी छु कति बहिनी, दाजु र भाइहरु अनलाइन मार्फत पनि रमाइलो गरीरहेका छन् भने कति चेलीबेटीका दाजु भाइको महामारी,  बाढी र पहिरोले जीवन गुमेको छ । कतिको रोजगारी गुमेको छ, कति आमाहरू सन्तानको पीडामा हुनुहुन्छ , छरछिमेक र आफन्तहरू कति क्वारेन्टिनमा र आइसोलेसनमा हुनुहुन्छ । माहामारीकै सन्त्रासमा कति विदेशमा त कत्ति स्वदेशमा नै छटपटाई रहनु भएको छ । यस्तो अवस्थामा हामीले कसरी यो चाडलाई धुमधामका साथ मनाउन सक्छौ ? तपाई आफै भन्नु त ? तपाई त संसारकै ज्ञानी र महान आमा, हामी सबैकी आमा । यो अवस्थामा तपाई हामीलाई के सल्लाहा दिनुहुन्छ ? धेरै चेलीहरूको अवस्था यस्तै छ । यसपटक को तीज हजुरहरूले जिम्मा लगाएकै घरमा मनाए भने के भन्नु हुन्छ ? तपाईको उचित सल्लाहाको प्रतिक्षामा रहने छु । हामी सबैकी संसारकै माहन र प्यारी आमा यो पत्र पाएपछि सकेसम्म मलाई लिन माइती नपठाउदा म दुःखी हुने छैन । म तपाईँकै काखमा हुनेछु र तपाईँकी यो छोरीको मायामा कुनै कमी हुने छैन ।

अन्त्यमा, यो पत्र पाउना साथ बुबा, दाजु–भाउजु, भाई–बहिनीहरुलाई सुनाईदिनु होला । अनि मलाई सम्झने छरछिमेकका दिदी बहिनीलाई पनिा मेरो सम्झना र सन्देश अनि मिठो माया पनि सुनाइदिनु होला भन्दै अहिलेलाई विदा चाहान्छु ।

                                                  उही तपाइकी प्यारी छोरी